خانه مشاوره تغذیه رایگان ویدیوها اخبار مقالات
نویسنده : --

مکمل گلوتامین در ورزش

مکمل گلوتامین در ورزش

پیشرفت و بهبود رکوردها، تکنیک‌ها و تاکتیک‌های ورزشی در یک صد سال گذشته نشانه گسترش و بسط آگاهی‌های علمی و دانش محققین و مربیان ورزش است. مکمل‌ها از جمله موادی هستند که ورزشکاران برای به حداکثر رساندن عملکردخود استفاده می‌کنند. گلوتامین یکی از فراوان ترین اسیدآمینه های موجود در پلاسما و عضلات اسکلتی است که بیش از 60 درصد از کل ذخایر اسید آمینه‌های آزاد درون سلولی را تشکیل می‌دهد. مصرف گلوتامین نقش مهمی برای تنظیم سطوح پروتئین عضلانی دارد. گلوتامین باعث جلوگیری از تجزیه عضلات اسکلتی می شود.

وضعیت هیدراته سلول‌ها عاملی مهم در فرایند سوخت و ساز سلول‌ها می‌باشد: افزایش در حجم سلولی به عنوان عامل آنابولیکی در مقابل کاهش حجم سلولی به عنوان عامل کاتابولیکی قرار دارد. گلوتامین با افزایش واسطه‌ای حجم سلول می‌تواند اثر ضد کاتابولیکی داشته باشد.به عبارت دیگر، به منظور حفظ حجم عضلانی این نکته بسیار مهم می‌باشد که ذخایر گلوتامین درون سلولی حفظ شوند. از طرفی نشان داده شده است که گلوتامین در بدن انسان‌ها، بر تکثیر لنفوسیت‌ها (سلول های سیستم ایمنی) تاثیر دارد.دستیابی به این مزیت در هنگامی که غلظت گلوتامین حدود 600مول بر لیتر باشد، در حد مطلوب است. غلظت پایین تر گلوتامین پلاسما (> 600 مول بر لیتر) اثرات زیان باری بر عملکرد سیستم ایمنی خواهد داشت و ممکن است واکنش‌های دفاعی سیستم ایمنی در مقابل عفونت‌ها تضعیف شود. فعالیت شدید بدنی ممکن است میزان و سرعت تولید گلوتامین در عضلات اسکلتی را کاهش و از طرف دیگر میزان مصرف گلوتامین در ارگان ها و یا بافت‌های مصرف کننده آن (مانند کبد و کلیه ها) را افزایش دهد، از این رو، گلوتامین در دسترس برای سلول های ایمنی را محدود سازد. 

در پژوهشی مشاهده شد که گلوتامین پلاسما در فعالیت کوتاه مدت با شدت بالا در مقایسه با حالت استراحت افزایش می یابد. در حالی که سطح گلوتامین، حین و پس از فعالیت طولانی مدت نظیر دوماراتون و دوچرخه سواری، کاهش می یابد. به نظر می‌رسد که احتمالا افزایش در سطوح پلاسمایی گلوتامین در حین فعالیت کوتاه مدت و با شدت بالا، به دلیل اثر گلوتامین به عنوان دفع کننده آمونیاک درون عضلانی پس از تمرین شدید باشد. در پژوهشی سطوح گلوتامین پلاسما را برای 5/4 ساعت به دنبال 75/3 ساعت دوچرخه سواری با 50 درصد VO2max کنترل کردند و مشخص شد که گلوتامین پلاسما از 557 مول بر لیتر در حالت استراحت به 470 مول بر لیتر بلافاصله پس از فعالیت ورزشی رسیده است. دو ساعت پس از بازتوانی، سطوح پلاسمایی گلوتامین تا 391 مول بر لیتر افت کرد و بعد از 5/4 ساعت، هنوز به مقادیر اولیه خود در حالت استراحت برنگشته بود. از طرفی کاهش معنی‌داری در سطوح گلوتامین پلاسما در 24 دونده باشگاهی پس از دوی ماراتون گزارش شد و مشخص شد که آزاد شدن گلوتامین از عضلات در طی فعالیت طولانی مدت شدت می‌ گیرد. تاثیر فعالیت‌های اینتروال بر روی غلظت پلاسمایی گلوتامین به عنوان یک موضوع قابل بررسی در ورزش شناخته شده است. 20 وهله دویدن به مدت یک دقیقه (90 تا 120 درصد VO2max) و فاصله استراحتی 20 دقیقه‌ای، کاهش معنی‌داری در غلظت پلاسمایی گلوتامین در طی 5 دقیقه پس از فعالیت را نشان داد. 

سندرم بیش تمرینی با عفونت، خستگی، تضعیف در سیستم ایمنی و کاهش عملکرد ایمنی مشخص می‌شود. گزارش شده است که سطوح پلاسمایی گلوتامین در حالت استراحت در ورزشکاران مبتلا به سندرم بیش تمرینی در مقایسه با ورزشکاران سالم و تمرین کرده و یا افراد بی‌تحرک پایین‌تر است. در پژوهشی غلظت پلاسمایی گلوتامین در افراد مبتلا به سندرم بیش تمرینی 503 مول بر لیتر و در افراد سالم و گروه كنترل 550 مول بر لیتر گزارش شد. همچنین دیده شده است که پس از دو هفته تمرینات شدید در شناگران نخبه، غلظت پلاسمایی گلوتامین در حالت استراحت، 23 درصد کاهش می یابد. بنابراین، مصرف مکمل گلوتامین در افرادی که دچار بیش تمرینی شده‌اند، می‌تواند مفید واقع شود. 

مصرف کوتاه مدت 1/0 و 3/0 گرم به ازای کیلوگرم وزن بدن گلوتامین هیچ نوع تاثیر سمی را در انسان نداشته است. همچنین، مصرف 285/0 و 57/0 گرم به ازای کیلوگرم وزن بدن در روز برای 5 روز هیچ نوع تاثیر زیان باری را برای آزمودنی‌های معمولی نداشته است. گرچه اطلاعات اندکی در مورد مکمل گیری گلوتامین در جمعیت ورزشکاران وجود دارد، بر پایه اطلاعات در دسترس اینطور به نظر می‌رسد که مکمل گیری گلوتامین اثرات مفیدی بر افرادی که تمرینات شدید انجام می‌دهند، دارد. افت سطوح گلوتامین عضلانی وابسته به درجاتی از استرس وارده می‌باشد. بعلاوه، سطوح پلاسمایی گلوتامین در طی و پس از فعالیت‌های طولانی مدت کاهش می‌یابد. همچنین گلوتامین با جذب آب به حفظ هیدراته عضلات کمک می‌کند. این حالت پر آبی از ورود به حالت کاتابولیک عضلانی جلوگیری خواهد کرد و رشد آنابولیکی را افزایش می‌دهد که می‌تواند قدرت عضلانی را نیز افزایش دهد .

درنهایت نقش گلوتامین در تنظیم گلوکز جالب توجه می‌باشد. گلوتامین می‌تواند پیش سازی برای گلیکوژنز و گلوکونئوژنز به شمار آید. بعلاوه نقش گلوتامین در کاهش مقاومت انسولین و افزایش مصرف اسیدهای چرب می‌تواند در جلوگیری از بدست آوردن چربی اضافه بسیار مهم باشد