زمان مورد نیاز مطالعه : 15 دقیقه
چگونه و با کمک چه علائمی دیابت و قند خون را تشخيص دهیم؟ نویسنده : شرکت داروسازی کارن

چگونه و با کمک چه علائمی دیابت و قند خون را تشخيص دهیم؟

اکثر آدمها در زمانی از زندگیشان به یک بیماری شدید دچار می شوند و تلاش می کنند که آنرا درمان نمایند. تأثیری که یک بیماری  می تواند بر ذهن افراد بگذارد، در تمام زندگیشان جاری می شود.

شناخت انواع بیماری ها و تشخیص زود هنگام آنها، می تواند این احساسات را کنترل کند. یکی از بیماری هایی که باید به سرعت شناخته شوند و تحت کنترل قرار بگیرد، بیماری دیابت است.

در مطلب زیر به معرفی بیماری دیابت وعلائم و نحوه تشخیص آن می پردازیم.

 

دیابت چیست؟

 

اگر فردی در یک دوره طولانی، میزان قند خون بیشتر از ۱۲۰ میلی گرم در دسی لیتر داشته باشد به دیابت دچار می شود.

در غدد لوزالمعده هر فردی به طور طبیعی، انسولین ترشح می شود. با ورود مواد غذایی، قند خون ذخیره شده در بدن به وسیله جریان خون به تمام سلول ها منتقل می شود و گلوکز را به انرژی تبدیل می‌کند. وقتی بدن قابلیت سوزاندن این قندها را به دلیل کمبود انسولین نداشته باشد، بنابراین قندهای موجود در خون افزایش پیدا می کنند و بیماری دیابت نمایان می شود.

 

کسانی به بیماری دیابت مبتلا می شوند که در خانواده خود به صورت ارثی این بیماری رواج داشته باشد. همچنین عوامل دیگری مانند اضافه وزن،کلسترول بالا، فشار خون بالا و انجام ندادن فعالیتهای بدنی و ورزشی هستند که ریسک ابتلا به این بیماری را بیشتر می کنند.

 

انواع دیابت

بیماری دیابت به سه نوع تقسیم می شود:

دیابت نوع یک

دیابت نوع یک، اين گونه است که اشتباهاً سیستم دفاعی بدن به سلول هایی که مسئول ترشح انسولین هستند حمله می‌کند و باعث نابودی این سلول ها می شود، بدن با کمبود انسولین مواجه می شود که در نهایت فرد مبتلا برای جبران این فقدان باید روزانه به خود انسولین تزریق کند.

رشد دیابت نوع یک، سرعت زیادی دارد و احتمال کاهش وزن یا وضعیتی به نام کتواسیدوز را به همراه دارد که در این شرایط قند خون بالا است ولی انسولین در بدن تقریباً کم و یا حتی صفر است. این نوع دیابت می تواند در هر سنی اتفاق بیافتد ولی در کودکان و نوجوانان بیشتر روئیت شده است.

علائم دیابت نوع یک

تکرر ادرار، تار شدن دید، حس خستگی فراوان، حس تشنگی وگرسنگی شدید، طولانی بودن روند بهبود زخم های بدن، کاهش وزن چشمگير در زمان کم.

همچنین اگر شخص به کتواسیدوز دچار شده باشد حالتی اورژانسی دارد و باید به سرعت تحت درمان قرار بگیرد

علائم کتواسیدوز دیابتی

نفس نفس زدن، رنگ چهره متمایل به سرخی، خشکی پوست، خشکی دهان، بوی دهان میوه مانند، درد معده، حالت تهوع و استفراغ.

دیابت نوع دو

دیابت نوع دو را دیابت غیر وابسته به انسولین نیز می گویند. در این حالت بدن دیگر کمبود انسولین ندارد و به مقدار کافی آن را تولید می کند ولی در برابر این ماده ترشح شده مقاومتی صورت می گیرد که به آن اجازه داده نمی شود تا قند خون را در بدن کاهش دهد پس قند خون افزایش پیدا می کند. علائم دیابت نوع دو بیشتر در افرادی ظهور پیدا می کنند که دچار اضافه وزن و چاقی هستند و اولین راه درمان داشتن رژیم غذایی مناسب است. البته دلایل دیگری هم مانند ژنتیک و عدم فعالیت های ورزشی نیز وجود دارد.

این نوع دیابت می تواند در هر سنی حتی در کودکی به وجود بیاید ولی شایعترین آن از سن بالای ۴۵ سال است.

علائم دیابت نوع

گرسنگی و تشنگی مداوم، خستگی دائمی، کاهش وزن، تکرر ادرار، خشکی دهان، تاربودن دید و خارش پوست.

اگر در این نوع دیابت، این علائم جدی گرفته نشوند، این بیماری خود را با رفتارهای دیگری نشان می‌دهد نظیر:

عفونت مخمری، طولانی بودن روند بهبود زخم های بدن، درد پا، پدیدار شدن لکه های پوستی (که همان بیماری آکانتوزنیگریکانز است) ، احساس بی حسی در نوک انگشتان یا نوروپاتی.

در نهایت تشخیص دیابت نوع یک یا دو بر عهده پزشک است.

دیابت بارداری

این نوع دیابت جای نگرانی ندارد و به خاطر بارداری پیش می آید و فقط ۶ تا ۹ درصد خانم های باردار آن را تجربه می‌کنند.

انسولین وظیفه تنظیم قند خون را در بدن عهده دار است.

دیابت بارداری زمانی رخ می دهد که هورمون های ضد انسولین از جفت تولید می شوند و تنظیمات بدن برای جلوگیری از افزایش قند خون بهم می‌خورد و دیابت بارداری اتفاق می‌افتد.

تشخیص دیابت اگر دیر اتفاق بیافتد می تواند به رگهای خونی، اعصاب و اندامهای مادر آسیب زند.

نشانه های دیابت بارداری معمولا در سه ماهه اول و دوم قابل مشاهده نیستند و علائم خاصی ندارند ولی در سه ماهه سوم خود را نشان می دهند مانند: تشنگی زیاد ، بیحالی و خستگی شدید، حالت تهوع، تاری دید، قارچ واژینال، مثانه و عفونت های پوستی.

البته این نوع دیابت توسط غربالگری و آزمایش نیز قابل پیگیری است و مادران باید هر چه سریعتر تحت درمان قرار بگیرند تا بتوانند فرزندی سالم بدنیا بیاورند و پس از زایمان هم با دیابت خداحافظی کنند.

آیا علائم دیابت در زنان و مردان باهم متفاوت است؟

بر اساس تحقیقات انجام شده مشخص شده است که میزان ابتلا به دیابت در زنان نسبت به مردان بیشتر است و همچنین آمار فوتی در مردان روبه کاهش است،در حالیکه در زنان این آمار تغییری نکرده است.

عوامل مختلفی ازجمله ویژگیهای فیزیکی و تفاوت های موجود در بدن بانوان در این امر موثر بوده است خطر ابتلا به دیابت را در آنها افزایش داده است، عواملی نظیر:

ببماری های قلبی و عروقی

در شرایط عادی زنان کمتر از مردان گرفتار بیماری های قلبی می شوند و طول عمر بیشتری دارند ولی زنانی که علائم دیابت دارند، بیشتر از زنان دیگر دچار بیماری های قلبی- عروقی می شوند و حملات قلبی در زنان دیابتی کشنده تر از مردان دیابتی است. زنانی که تشخیص دیابت در بدنشان به تعویق می افتد و علائمی شبیه درد قفسه سینه، احساس ناراحتی در بالاتنه، حالت تهوع، تنگی نفس، درد پشت و درد کتف دارند، بیشتر در معرض خطر حمله قلبی و سکته هستند و به سرعت باید درمان دیابت را شروع کنند.

بیماری های کلیوی

به طور کلی مردان نسبت به زنان بیشتر به بیماری های کلیوی دچار می شوند اما وقتی پای بیماری دیابت به میان می آید، قضیه اندکی متفاوت می شود و این گونه می شود که بانوانی که دیابت دارند به اندازه مردان در معرض ابتلا به بیماری های کلیوی قرار می گیرند.

بیماری های کلیوی در زنان نیز تا قبل از یائسگی کمتر دیده می شود. یائسگی در خانم ها زمانی رخ می دهد که سطح استروژن در بدنشان کم می شود و هورمون آنها شبیه به مردان می شود و بیشتر در معرض خطرات کلیوی قرار می گیرند.

افسردگی

از آنجایی که افسردگی در زنان دو برابر مردان است، بین افسردگی و دیابت در زنان رابطه ای دوسویه و متقابل است. زنانی که افسردگی دارند سریعتر به بیماری دیابت دچار می شوند و زنانی که دیابت دارند سریعتر افسرده می شوند.

ویژگی ها و ساختار بدن زنان

یکی دیگر از دلایلی که خانم ها نسبت به آقایان بیشتر علائم دیابتی دارند، طبیعت بدنشان است.

خانم هایی که به دیابت مبتلا می شوند بیشتر در معرض ابتلا به تخمدان پلی کیستیک هستند و تولید مثل آنها به خطر می افتد و دوران بارداری دشوارتری خواهند داشت.

بیماری دیابت باعث می شود که زنان بیشتر به عفونت های ادراری مبتلا شوند.

زنانی که علائم دیابت دارند نسبت به مردان اختلالات جنسی بیشتری دارند.

از لحاظ روانی خانم ها نسبت به آقایان در رسیدگی های درمانی،کمتر از خود مراقبت می کنند و از داروهای قلبی کاهنده کلسترول،کمتر استفاده می کنند.

تشخیص خانگی دیابت بدون آزمایش

بعد از آنکه علائم دیابت مانند: خستگی،تشنگی و گرسنگی زیاد،تکرر ادرار،تاری دید،کاهش وزن و... مورد بررسی قرار گرفتند، چه دیابت نوع یک و چه نوع دو و چه دیابت بارداری داشته باشید، می توانید با یک دستگاه قند خون (گلوکومتر) میزان سطح گلوکز خون خود را در عرض ده تا بیست ثانیه آزمایش کنید.

مزیت های دستگاه گلوکو متر

سبک و قابل حمل در هر زمان و مکانی است.

دریافت نتیجه آن بسیار سریع است.

وسیله ای است که می توانید قند خون را به طور مکرر کنترل کنید و برای انجام‌ تست فقط یک قطره خون کافی است.

به کمک این دستگاه می توانید اثرات دارویی و فعالیت های ورزشی را بر بهبود علائم دیابت کنترل کنید.

دفعات انجام این تست بستگی به نوع خاص و نحوه درمان دیابت دارد و در می یابید که چه ساعتی و چند بار در روز میزان قند خون را چک کنید.

مراحل انجام تستی ایمن و راحت :

۱- ابتدا از باتری و تاریخ انقضای نوارهای گلوکومتر مطمئن شوید.

۲- دست های خود را کاملاً ضد عفونی و خشک کنید.

۳- سعی کنید دستهایتان گرم باشد تا حرکت جریان خون راحت تر باشد.

۴- دستگاه را روشن کرده و نوار تست را در آن قرار دهید.

۵- ناحیه مورد نظر را روی انگشت دست خود، با الکل ضدعفونی کرده و صبر کنید خشک شود، اگر خشک نباشد، خون با مایع مخلوط می شود و میزان قند خون را به طور کاهنده نشان می دهد.

۶- نوک انگشت خود را با تیغ مخصوص کمی سوراخ کنید ( توجه داشته باشید که انگشت را زیاد فشار ندهید تا موجب خونریزی نشود).

۷- انگشت خود را به همراه خون روی نوار قرار دهید و اندکی صبر کنید.

۸- برای خواندن هر قطره به دستورات پزشک دقت کنید.

۹- نتایج بدست آمده را ثبت کنید تا الگویی کاملاً مدیریت شده داشته باشید و درمان دیابت خود را تحت کنترل قرار دهید.

 

تشخیص دیابت با آزمایش قند خون

آزمایش قند خون تعیین کننده میزان گلوکز شما در خون می باشد.این آزمایش ها برای غربالگری و تشخیص دیابت(هایپرگلیسمی) یا قند خون پایین(هیپوگلیسمی) است.

آزمایش گلوکز در زمانی که شما بالای ۴۵ سال باشید و یا برای خانم های باردار و افراد دیابتی،توسط پزشک درخواست می شود.

آزمایش گلوکز ناشتا(FBG) که میزان قند خون ناشتا ( به مدت حداقل ۸ ساعت) را برررسی می کند.

آزمایش تحمل گلوکز(GTT) که در نمونه اول، فرد بعد از ناشتا بودن نوشیدنی حاوی ۷۵ گرم گلوکز می نوشد و در نمونه دوم ۲ ساعت بعد از نمونه گیری اول انجام می پذیرد.

آزمایش تحمل گلوکز(OGTT) که در این نوع هم مانند نوع قبلی، مقدار گلوکز در یک ساعت و دو ساعت پس از آن انجام             می شود و فقط کافی است که یکی از نمونه ها اندکی بالاتر از نمونه دیگر باشد.

آزمایش هموگلوبین(A1C) در مادران باردار بین هفته ۲۴ و ۲۸ است.

 

آزمایش های مورد نیاز تشخيص دیابت

با مراجعه به آزمایشگاه می توانید آزمایش های تشخیص دیابت را به چند صورت انجام دهید.

آزمایش قند خون پلاسما( FBG):

مرسوم ترین آزمایش در بین پزشکان این نوع است، زیرا به زمان کمتری برای دریافت نتیجه احتیاج است و حتماً برای انجام این تست، بیمار باید بین ۸ تا ۱۲ ساعت ناشتا باشد.

آزمایش تحمل گلوکز خوراکی(OGTT):

در این نوع تست ابتدا میزان قند خون اندازه گیری می شود و بعد یک نوشیدنی قندی به فرد داده می شود و پس از ۲ ساعت دوباره سطح قند خون فرد آزمایش می شود. این روش از دقت بالایی برخوردار است و برای انجام این آزمایش بیمار حتماً باید ناشتا باشد.

تست دیابت تصادفی:

در این نوع آزمایش ناشتا بدون چندان اهمیتی ندارد و برخلاف دو آزمایش قبلی در هر ساعتی از شبانه روز می توانید این تست را انجام دهید. اگر در این نوع آزمایش مقدار قند خون تصادفی، بیشتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر باشد، مشخص می شود که فرد به دیابت مبتلا شده است.

آزمایش ادرار:

این نوع آزمایش در صورتی انجام می پذیرد که تشخیص دیابت نوع یک در فرد، ثابت شده باشد. زمانی که بدن برای تولید انرژی‌ از بافت چربی به جای قند خون استفاده کند،کتون بادی تولید می شود. با انجام این تست، میزان کتون بادی ها مورد بررسی قرار می گیرند و اگر به مقدار فراوانی در ادرار یافت شوند یعنی فرد دچار بیماری دیابت شده است.

تفسیر نتایج آزمایشگاهی قند خون

انواع آزمایشهای دیابت،نتایج و تفسیرهای گوناگونی دارد.

قند خون رندوم

زیر ۲۰۰ سالم

۲۰۰ به بالا دیابت

قند خون ناشتا(FBS)

زیر ۱۰۰ سالم

۱۰۰ تا ۱۲۵ قبل دیابت

۱۲۶ به بالا دیابت

قند دوساعت پس از صبحانه

زیر ۱۴۰ سالم

۱۴۰ تا ۱۹۹ قبل دیابت

۲۰۰ به بالا دیابت

تست تحمل گلوکز( GTT)

ناشتا زیر ۱۰۶

قند دو ساعته زیر ۱۴۰

۱۰۶ تا ۱۲۶ قبل دیابت

قند دو ساعته ۱۴۲ تا ۱۹۶

۱۹۶ به بالا دیابت

 

 

کلام پایانی

در این مقاله سعی کردیم با زبانی ساده به شرح دیابت و نحوه تشخیص آن  بپردازیم و امیدواریم با مطالعه این مقاله پاسخ سوالاتتان را گرفته باشید.

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی: *
موبایل :
پرسش مورد نظرتان را وارد نمایید: *